04-03-05

Visionair België van 4/3/2005 -15/5/2005

Een kritische blik op de Belgische cultuur en geschiedenis door Harald Szeemann.

 

Visionair België is de blikvanger van het Paleis voor Schone Kunsten voor de viering van de 175 jaar België en 25 jaar federalisme in ons land.

 

Twee jaar heeft de Zwitsers tentoonstellingsmaker Harald Szeemann gewerkt aan zijn project Visionair België, dat vanaf 4 maart in het Paleis voor Schone Kunsten zal te zien zijn. Deze tentoonstelling, met als ondertitel, C’est arrivé près de chez nous, zal spijtig genoeg het laatste visitekaartje zijn van de internationaal bekend curator, die een spirituele vader kan worden genoemd van een generatie curatoren zoals Jan Hoet, Rudi Fuchs en Flor Bex.




08:00 Gepost door Jantje de Belg | Permalink | Commentaren (3) |  Facebook |

Commentaren

Visionair België Vandaag opent in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel de tentoonstelling "Visionair België", een van de paradepaardjes van 175 jaar België. Het is de laatste expositie van de Zwitserse curator Harald Szeemann, een grote naam in de kunstwereld. Hij overleed twee weken geleden.

De nadruk van "Visionair België. C'est arrivé près de chez vous" ligt op beeldende kunst, aangevuld met werken van uitvinders, architecten, filmmakers, schrijvers, dichters, avonturiers, grote utopisten, revolutionairen en zelfs politici. Als ze maar "visionair" zijn/waren.

Curator Harald Szeemann had daarbij een voorkeur voor "vrije, tegendraadse, ontredderde en eigenaardige geesten". De grote Belgische kunstenaars als Rops, Ensor en Khnopff ontbreken uiteraard niet.

"Ze passen binnen dit geheel. Maar hun universum en hun beelden zijn bekend genoeg. Ze hoeven niet 'en vedette' te staan. Het is mijn ambitie om verder te reiken dan de clichés", lichtte Szeemann toe in zijn laatste kranteninterview, dat hij eind vorig jaar gaf.

"Visionair België" is de derde tentoonstelling waarin Szeemann de geestelijke geschiedenis van een land in kaart bracht. Eerder deed hij dat voor twee andere kleine landen: zijn vaderland Zwitserland en Oostenrijk.

"Over Duitsland zou je zo'n tentoonstelling niet kunnen maken", meende hij. "Ook niet over Nederland, waar altijd de praktische geest gedomineerd heeft. Ik koos voor België, een natie in zakformaat".

Naast creatieve geesten als Magritte, Fabre en Broodthaers krijgen ook Eddy Merckx en tennissterren Kim en Justine een plaats in de eigenzinnige tentoonstelling.

"C'est arrivé près de chez vous", de ondertitel van de tentoonstelling, verwijst naar de gitzwarte film van Benoît Poelvoorde en Rémy Belvaux uit 1992.

Ook Poelvoorde en Belvaux toonden zich "visionairen" met dit portret van een Belgische beroepsmoordenaar annex kleine zelfstandige. "C'est arrivé près de chez vous" was reality-tv op zijn grauwst, nog vóór televisie door het fenomeen overspoeld werd.

Gepost door: Jantje | 04-03-05

Visionair België: met een vleugje zotheid Curator Harald Szeemann kon de vernissage van Visionair België, ‘een spiritueel portret van ons land’, niet meer zelf meemaken. Documentaire en utopie, kritiek en zotheid, gaan in deze BOZAR-tentoonstelling wonderwel samen.

Helemaal aan het begin van het tentoonstellingsparcours staat een oude, feeërieke carrousel. Je merkt het nauwelijks, maar de schommeltjes en autootjes bewegen zich tergend langzaam voort. Gedurende een uur ongeveer gaan ze de ene richting uit. Daarna de andere. Even traag, en het duurt even lang.

Het is een installatie van de kunstenaar Carsten Höller. De uitleg die eraan wordt gegeven, is dat België, met zijn verschillende talen en gemeenschappen, nu eens de ene kant opgaat, dan weer de andere. Voortdurend wordt in ons land van richting veranderd, tot het verstarrende compromis bereikt is.

Nochtans is dat niet de boodschap die Harald Szeemann in dit Visionair België heeft willen uitdragen. De ‘stilstand’, de ‘compromissen’, ze vormen de achtergrond, of misschien de voedingsbodem, voor kunstenaars, architecten of archivarissen die juist het utopische opzoeken, of die visionair zijn.

Szeemann plaatst de werken van deze mensen niet in een mooi chronologisch, lineair verband. Hij heeft ook niet puur op de grote namen gemikt om grote namen te hebben, maar hij gaat juist heel associatief te werk. Hedendaagse kunstenaars of grafici komen terecht naast namen uit het verleden, of zelfs naast objecten uit volkskundige musea. Archivarissen delen de ruimte met kunstenaars.

Illustrator Jan De Maesschalck bijvoorbeeld, bekend van zijn werk voor literaire krantenbijlagen, deelt vanwege het suggestieve lichtgebruik in zijn tekeningen een ruimte met onder meer Spilliaert. Maquettes van Horta’s afgebroken Volkshuis en van het Stocklethuis in Woluwe staan in dezelfde zaal opgesteld als een schaalmodel van de hand van de hedendaagse architect Luc Deleu. Die verbeeldt een spoorlijn in de hoogte boven het Brusselse stadscentrum, zelfs boven, o heiligschennis, de kathedraal. Een houten reconstructie van de kamer waarin Marcel Broodt­haers in 1968 zijn ironische Musée d’Art Moderne installeerde, staat in de buurt van het parodiërende werk van Johan Van Geluwe. Met zijn Hofjes van Eden en zijn affiche Sire, il n’y a plus de primitifs flamands geeft die evenzeer commentaar op de museumwereld.

Robert Garcet
En zo zijn er dus heel wat verbanden. Szeemann meandert van hier naar ginder. De toeschouwers krijgen de kans om hun eigen verbeelding te gebruiken. Ergens in de perstekst wordt zijn werkwijze zo omschreven: “Szeemann hield meer van avontuurlijke en onzekere paden en experimentele zijwegen dan van snelwegen die boven dit weinig gefrequenteerde wegennet uitsteken.”

En dus schenkt hij ook aandacht aan outsiderkunst of aan ‘spontane’ kunstenaars die zich een heel universum bij elkaar verzinnen. Een ruimte is bijvoorbeeld helemaal gewijd aan Robert Garcet, die in Eben-Emael een toren uit silex heeft gebouwd waarvan elke hoek bekroond wordt door een van de ruiters van de Apocalyps. Het is een bijna even waanzinnig project als dat van Paul Otlet en Henri La Fontaine, die in hun Mundaneum een volledige inventaris van de menselijke kennis wilden geven. Hun ‘internet op papier’, nu bewaard in Bergen omdat Brussel er niet de geschikte ruimte voor vond, telde in 1912 al negen miljoen steekkaarten.

Mij deed deze tentoonstelling af en toe ook denken aan de erg poëtische expositie uit het jaar 2000 Opera. Tastbare emotie, waarin curator Laurent Busine documenten uit de geschiedenis van de Muntschouwburg tegenover hedendaagse kunst plaatste. Visionair België heeft uiteraard een veelomvattender thema, de hele geschiedenis van een land. De kunstenaars zijn vaak heel expliciet met het gegeven België aan de slag gegaan, maar ook weer niet altijd. En toch werkt het allemaal heel mooi op elkaar in. Hoewel er door de kunstenaars heel dikwijls kritiek wordt geleverd, zit er in veel van de werken ook een vleugje zotheid, of heel veel zotheid. Wie denkt dat kunst doodserieus is, moet dringend eens naar deze tentoonstelling toe.

En dan alstublieft niet allemaal samendrommen bij de zoveelste versie van Wim Delvoyes Cloaca of bij zijn getatoeëerde varkens. Het varkenskunstwerk De dode koninginnen, van de Luikenaar Johan Muyle, is zeker veel intrigerender. Het staat in de buurt van de kakmachine.

Gepost door: Jantje | 15-03-05

visionair belgie ik ben in de eerste plaats een Belg, maar als men deze tentoonstelling bezoekt krijgt men het gevoel dat er in dit land maar 1 taal gesproken wordt, en als men dat in een film eens een frans woord of titel tegenkomt wordt dit voorzien met een franse ondertiteling, terwijl 99% van de film in het frans zonder nederlandstalige (ik gebruik geen vlaams) ondertiteling is weergegeven. Ook alle krantenknipsels, boeken etc heeft de curator zeer fijn gekozen, opdat er zeker geen nederlands zou te bespeuren zijn. Ik heb mijn inkomticket van vrienden gekregen, spijtig van hun geld.

Gepost door: gibbe | 16-05-05

De commentaren zijn gesloten.